Projekty, działania naukowe i popularnonaukowe

• Projekt grantowy NCN: OPUS 28 - Metaliczno-jonowe supramolekularne membrany elektrolityczne do zastosowań w magazynowaniu energii: projektowanie, synteza i charakteryzacja (MESMERISE) (2025-2029), kierownik - dr hab. inż. M. Bielejewski, prof. IFM PAN
• Projekt MEiN – Społeczna odpowiedzialność nauki II – Popularyzacja nauki – „Fizyka Warta Poznania” (2023-2025), dr hab. M. Pugaczowa-Michalska, dr hab. J. Kowalczuk, dr hab. inż. M. Bielejewski
• Projekt MEiN - Wodór – odpowiedź naukowców na wyzwania energetyczne, klimatyczne i środowiskowe (2023-2024), kierownik – dr inż. Ł. Lindner
• Program Regionalnego Wsparcia Edukacji Ekologicznej - Energia i Klimat – Wojewódzki Konkurs Wiedzy o Wpływie Energetyki na Klimat (2023-2024), kierownik – dr inż. M. Knapkiewicz
• Projekt grantowy NCN: PRELUDIUM BIS - Jonowe układy supramolekularne jako elektrolity stałe: od projektu do zastosowań w materiałach litowo-jonowych (2022-2026), kierownik - dr hab. inż. M. Bielejewski
• Projekt MEiN - Ogólnopolski Konkurs Konstrukcyjny - Fizyka w ruchu (2021-2023), kierownik – dr inż Ł. Lindner
• Projekt grantowy NCN: MNIATURA - Wpływ monomeru na właściwości fizyczne fazy smektycznej C*-alfa (2019-2021), kierownik: dr inż. M. Knapkiewicz
• Projekt grantowy NCN: OPUS 13 - Nowe, protonowo przewodzące kompozyty nanokrystalicznej celulozy funkcjonalizowanej cząsteczkami heterocyklicznymi zawierającymi azot: od syntezy do mechanizmu przewodnictwa (2018-2021), kierownik: prof. dr hab. J. Tritt-Goc
• Projekt grantowy NCN: SONATINA 1 - Otrzymywanie i właściwości nowych nanokompozytowych przewodników protonowych opartych na nanowłóknach celulozowych sfunkcjonalizowanych molekułami heterocyklicznym (2017-2021), kierownik: dr inż. Iga Jankowska
• Projekt w ramach „Narodowego Programu Rozwoju Humanistyki 2b Rozwój”: nr 0037/NPRH4/H2b/83/2016 liderem projektu jest Uniwersytet Przyrodniczy w Poznaniu: Dziedzictwo kulturowe–poszukiwanie nowoczesnych środków i metod konserwacji drewna zabytkowego (2016-2021), prof. dr hab. J. Tritt-Goc, dr J. Kowalczuk, dr hab. A. Rachocki
• COST CA 15209 EURELAX - European Network on NMR Relaxometry (2016-2020), mgr M. Knapkiewicz, dr hab. A. Rachocki, dr inż. M. Bielejewski, prof. dr hab. J. Tritt-Goc (Management Committee Member)
• Projekt grantowy NCN: SONATA 6 - Samo-organizacja molekularna oraz procesy transportu ładunku elektrycznego w jonowych żelach organicznych: Badania dynamiki molekularnej i elektroforetycznej (2014-2017), kierownik - dr inż. M. Bielejewski
• Projekt MNiSW - Oddziaływania i dynamika molekularna na granicy ciecz-powierzchnia porów w żelach molekularnych: badania relaksacji i dyfuzji metodami jądrowego rezonansu magnetycznego (2011-2014), kierownik – prof. dr hab. J. Tritt-Goc

Staże

• Projekt stażowy NAWA: PRELUDIUM BIS 3 (2025-2026), kierownik – mgr Farooq Ahmad

Projekty naukowe

• Projekt NCN SONATA 20 nr 2024/55/D/ST11/01309
  Obrotowy efekt magnetokaloryczny w związkach międzymetalicznych o warstwowej strukturze krystalicznej jako alternatywna metoda chłodzenia, kierownik: dr Przemysław Skokowski
• Projekt NCN OPUS 27
  Interakcja elastomerów magnetoreologicznych z materiałami magnetycznymi w zastosowaniach do miękkiej robotyki, kierownik projektu: dr hab. Jakub Bernat, koordynator w IFM PAN: dr hab. inż. Karol Synoradzki
• Projekt NCN OPUS 26 nr 2023/51/I/ST11/02562 (realizacja od 2024 r.) - https://www.ifmpan.poznan.pl/BaroCool/
  Materiały magnetoelastyczne bez pierwiastków ziem rzadkich dla efektywnej i przyjaznej dla środowiska naturalnego technologii magnetycznego chłodzenia, kierownik prof. dr hab. Tomasz Toliński
• Projekt NCN OPUS 21 nr 2021/41/B/ST3/01141 (lata 2022-2025)
  Anomalny transport elektronowy w magnetycznych izolatorach i semimetalach topologicznych, kierownik: prof. dr hab. inż. Dariusz Kaczorowski (INTiBS PAN), koordynator w IFM PAN: prof. dr hab. Tomasz Toliński
• Projekt MINITURA 5 2021/05/X/ST5/00763 (lata 2021-2022)
  Synteza cienkich warstw faz Lavesa RCo2 (R – ziemia rzadka) dla zastosowań magnetokalorycznych, kierownik: dr inż. Przemysław Skokowski
• Projekt MINITURA 5 2021/05/X/ST5/00042 (lata 2021-2022)
  Termoelektryczne nanokompozyty na bazie stopów Heuslera wytworzone z amorficznych prekursorów, kierownik: dr inż. Karol Synoradzki
• Projekt PRELUDIUM 12 2016/23/N/ST3/03820 (lata 2017-2021)
  Materiały magnetycznie twarde bez lantanowców otrzymywane z faz metastabilnych strukturalnie, kierownik dr inż. Andrzej Musiał
• Projekt MNiSW (DAAD) – lata 2016-2017
  Właściwości magnetokaloryczne ultradrobnokrystalicznych struktur wytworzonych metodą intensywnego odkształcania plastycznego, kierownik: dr inż. Zbigniew Śniadecki
• Projekt MNiSW (Iuventus Plus) – lata 2012-2013
  Amorficzne materiały magnetokaloryczne na bazie metali przejściowych z lantanowcami, kierownik: dr inż. Zbigniew. Śniadecki
• Projekt NCN N202 381740 (lata 2011-2014)
  Wpływ zmian strukturalnych na właściwości magnetyczne i elektronowe faz Lavesa RCo2 (R = Y lub lantanowiec), kierownik: prof. dr hab. Bogdan Idzikowski

Działalność naukowa i edukacyjna

Do podstawowych zadań IFM PAN należy prowadzenie badań podstawowych w dziedzinie nauk ścisłych i przyrodniczych w dyscyplinie nauki fizyczne, ze szczególnym uwzględnieniem realizacji prac doświadczalnych i teoretycznych w zakresie fizyki fazy skondensowanej. Badania realizowane są w ośmiu zakładach naukowych. Zakres prac obejmuje właściwości magnetyczne, transportowe, mechaniczne, elektryczne i optyczne wielu interesujących materiałów funkcyjnych. Badania koncentrują się m.in. na metamateriałach, hybrydowych układach przewodzących, związkach międzymetalicznych i strukturalnie metastabilnych stopach, semimetalach topologicznych, mieszaninach ciekłokrystalicznych, cieczach oraz dielektrycznych układach molekularnych o szczególnych właściwościach fizykochemicznych. Ponadto realizowane są badania dotyczące struktury elektronowej i właściwości termodynamicznych materiałów kwantowych, dynamiki spinowej w nanoukładach i nanomateriałach oraz nowoczesnych ferroikach. Prowadzone są również prace w zakresie komunikacji i kryptologii kwantowej oraz termodynamiki układów nierównowagowych w nanoskali. W instytucie od wielu lat rozwijana jest zintegrowana platforma technologiczno-laboratoryjna dedykowana badaniom nowych nanostruktur do zastosowań w spintronice, magnonice i technologiach informatycznych. Laboratorium umożliwia strukturyzację tych układów w skali nanoskopowej oraz charakteryzację ich właściwości magnetycznych przy użyciu szerokiego spektrum zaawansowanych technik pomiarowych. Instytut dysponuje również unikalną pracownią naukową zlokalizowaną przy jedynej w Unii Europejskiej niskotemperaturowej instalacji przemysłowej ORLEN S.A. - Oddział PGNiG w Odolanowie do odzyskiwania, oczyszczania i skraplania helu pozyskiwanego z gazu ziemnego. W pracowni prowadzone są badania nad materiałami dla technologii jądrowych i energetyki przyszłości, ze szczególnym ukierunkowaniem na pozyskiwanie izotopu helu-3 wykorzystywanego do detekcji promieniowania neutronowego oraz w syntezie termojądrowej. Prowadzone w Instytucie badania realizowane są we współpracy z licznymi ośrodkami naukowymi w kraju i za granicą.

Rada Naukowa Instytutu, w której skład wchodzą jego samodzielni pracownicy naukowi oraz wybitni uczeni z różnych krajowych ośrodków naukowych, ma uprawnienia do nadawania stopni naukowych doktora i doktora habilitowanego.

Instytut przywiązuje dużą wagę do kształcenia studentów oraz uczniów. Ponadto w ramach Poznańskiej Szkoły Doktorskiej Instytutów PAN rozprawy doktorskie w zakresie fizyki fazy skondensowanej przygotowuje aktualnie kilka osób. Co roku studenci Wydziału Fizyki Technicznej Politechniki Poznańskiej przygotowują w Instytucie prace dyplomowe, a później niektórzy z nich zostają uczestnikami Szkoły Doktorskiej. Szczególną imprezą, adresowaną do studentów oraz zainteresowanej fizyką uzdolnionej młodzieży licealnej, są coroczne Warsztaty Fizyki Niskich Temperatur Lato z Helem, organizowane w filii Instytutu w Odolanowie.

Obecnie Instytut zatrudnia 114 pracowników, w tym 68 pracowników kadry naukowej (9 profesorów, 11 profesorów instytutu, 45 adiunktów i 3 asystentów), 20 pracowników badawczo i inżynieryjno-technicznych, 13 pracowników administracji, 5 pracowników w grupie bibliotekarzy i pracowników dokumentacji i informacji naukowej oraz 8 pracowników obsługi.

W 2015 roku Instytut Fizyki Molekularnej PAN otrzymał medal Polskiej Akademii Nauk za „szczególne zasługi dla rozwoju nauki polskiej i światowej, związane ze społeczną rolą nauki”.

Powstanie Instytutu

Historia Instytutu rozpoczyna się w roku 1954, kiedy otwarto w Poznaniu filię warszawskiego Instytutu Fizyki PAN, czyli Zakład Ferromagnetyków i Ferroelektryków, kierowany przez Szczepana Szczeniowskiego. W roku 1956 wyodrębnił się z niego Zakład Ferromagnetyków (pod niezmienionym kierownictwem) oraz powstał Zakład Dielektryków pod kierunkiem Arkadiusza Piekary. Kolejnym etapem było powstanie w roku 1966 Zakładu Radiospektroskopii, kierowanego przez Jana Stankowskiego. W roku 1975 utworzono Instytut Fizyki Molekularnej (IFM PAN), będący samodzielną placówką Polskiej Akademii Nauk.

Dyrektorzy IFM PAN:

• Jan Stankowski (1975-1985)
• Andrzej Graja (1985)
• Janusz Morkowski (1985-1991)
• Bogdan Bułka (1992-1998)
• Narcyz Piślewski (1998-2006)
• Andrzej Jezierski (2006-2014)
• Bogdan Idzikowski (2014-2018)
• Zbigniew Trybuła (od 2018)

Wprowadzenie Planu Równości Płci stanowi obecnie kryterium kwalifikowalności dla uczestników programów finansowanych ze środków Unii Europejskiej. Plan Równości Płci w Instytucie Fizyki Molekularnej PAN opracowany został zgodnie z zaleceniami ujętymi w dokumencie „Horizon Europe guidance on gender equality plans”.

Nadrzędną rolą opracowanego Planu Równości Płci na lata 2024-2025 jest zapewnianie równego traktowania, troska o równość szans i możliwości rozwoju wszystkich pracowników bez względu na płeć.

Nad wdrożeniem Planu czuwać będzie Pełnomocnik ds. Równości wraz z Zespołem ds. Równości, którzy monitorować będą sytuację w Instytucie pod kątem realizacji Planu, poszukiwać skutecznych rozwiązań dla zaistniałych problemów, jak i szerzyć wiedzę na temat równości płci.

• Zarządzenie nr 5/2024 w sprawie powołania Pełnomocnika ds. Równości
• Zarządzenie nr 6/2024 w sprawie wprowadzenia Planu Równości Płci
  • Aneks nr 1 do Zarządzenie nr 6/2024 w sprawie wprowadzenia Planu Równości Płci
• Zarządzenie nr 29/2025 w sprawie aktualizacji terminu ważności Planu Równości Płci
• Tekst ujednolicony Planu Równości Płci w Instytucie Fizyki Molekularnej PAN na lata 2024-2026.